Wędrówka po Prowansji

Arles-29

Do każdej podróży przygotowuję się tak samo, zaczynam od zebrania ogólnych informacji, a potem zagłębiam się w interesujące mnie szczegóły. Przygotowania do podróży po Prowansji i Południowej Dolinie Rodanu okazały się bardziej wciągające niż początkowo myślałam. Potocznie region ten kojarzy się z lawendą i słonecznikami, obeznani ze sztuką wspomną o Van Goghu i Cézannie, amatorzy kolarstwa emocjonują się myślą o 21-kilometrowym podjeździe na Mont Ventoux, a miłośnicy wina zadumają się zaś nad kieliszkiem wspaniałego Châteauneuf-du-Pape.

Arles-21Arles-15 Rzymska prowincja

W Arles najbardziej rzucają się w oczy dwie antyczne budowle: monumentalny amfiteatr na 21 000 miejsc oraz ruiny teatru. Pozostałości czasów, gdy obecna Prowansja była częścią rzymskiej prowincji Gallia Narbonensis (Galia Narbońska) świadczą o randze i zasobności miasta w tym okresie. Arles było częstym celem podróży, w pobliżu przebiegały ważne szlaki komunikacyjne: z Rzymu prowadziła Via Aurelia, w kierunku Lyonu wiodła Via Agripa a wzdłuż wybrzeża do Hiszpania prowadziła Via Domitia. Ślady dróg rzymskich są widoczne w wielu miejscach: fragmenty nawierzchni, mosty czy słupy milowe. Nazwa Prowansja też jest świadectwem wpływów romańskich, rzymianie nazywali Galię Provincia Nostra (Nasza Prowincja), w skrócie Provincia. W późniejszych wiekach Via Aurelia stała się jedną z czterech francuskich dróg pielgrzymkowych do grobu Św. Jakuba w Compostelli. Pielgrzymki jednoczyły chrześcijan Kościoła Zachodniego, to właśnie na szlakach do relikwii świętego Jakuba w Santiago de Compostela, po upadku Cesarstwa Rzymskiego, we wczesnym średniowieczu kształtowała się świadomość wspólnoty europejskiej.

ArlesArles-1 Arles-6Trzy Marie i Sara

Początki chrześcijaństwa w Galii opisuje legenda o Trzech Mariach. W czasie prześladowań chrześcijan w Palestynie za czasów Heroda Agrypy (prawdopodobnie w 42 r. ne), grupka osób bliskich Jezusowi: Maria Magdalena, jej siostra Marta i wskrzeszony brat Łazarz, Maria Salomea, Maria Jakubowa, Maximin, ślepy Sydon z Jerycha, Józef z Arymatei oraz inni wyznawcy zostali uwięzieni, wsadzeni w Jaffie na barkę pozbawioną żagli i wioseł oraz wyprawieni w morze. Cudem ocaleni, po ośmiu dniach wylądowali w delcie Rodanu. Maria Salomea, matka apostołów Jana i Jakuba Większego, i Maria Jakubowa, matka apostoła Jakuba Mniejszego, pozostały na miejscu, nazwanym później Saintes Maries de la Mer (Święte Marie z Morza). Kult kobiet, które były świadkami męczeńskiej śmierci Jezusa na krzyżu i jego zmartwychwstania, przyciągał pielgrzymów, a Saintes Maries de la Mer stało się ważnym punktem na drodze pielgrzymkowej do Composteli. Z legendą o Trzech Mariach wiążą się kolejne: o Marii Magdalenie, która resztę życia spędziła, przeniesiona przez anioły, w niedostępnej dla ludzi grocie w masywie Saint-Baume. O Marcie, która udała się do Taraskonu, gdzie przy pomocy znaku krzyża pokonała straszliwego potwora Tarasque, który wynurzał się z wód Rodanu, by porywać dzieci i bydło. Co roku w ostatnią niedzielę czerwca w Taraskonie odbywa się festiwal upamiętniający to wydarzenie. O Sarze, towarzyszącej Świętym Mariom, ciemnoskórej służebnicy jak mówią jedni, egipskiej księżniczce jak głoszą drudzy lub nawróconej na chrześcijaństwo mieszkance Camargue według kolejnej wersji legendy. Sara została patronką Cyganów już w średniowieczu, czczoną do dzisiaj. Corocznie 24-25 maja do Saintes Maries de la Mer zjeżdżają Cyganie z całego świata, by oddać hołd swojej patronce.

Camargue

Arles jest bramą do Parku Narodowego Camargue, położonego w delcie Rodanu. Ta słabo zaludniona kraina jezior, bagien, łąk i piaszczystych wydm nadmorskich słynie z kolonii flamingów, tak licznych, że barwią wodę na różowo. Swobodnie pasą się stada białych koni, z daleka doglądanych przez Gardians (pasterzy). Regionalną specjalnością jest hodowla czarnych byków, regionalną tradycją – ich bezkrwawe walki. Jedną z najbardziej spektakularnych jest wielkanocna corrida (La Féria de Pâques) odbywająca się w antycznym amfiteatrze w Arles.

Arles-30

Lawenda i słoneczniki

Uroda krajobrazu Prowansji oraz niezwykłe światło przyciągnęły na przełomie XIX/XX wieku malarzy Van Gogha i Gauguina do Arles, Cezanne`a do Aix-en-Provence (tu się urodził i spędził część życia). Miasta przyciągają turystów legendą o artystach, reprodukcje ich dzieł możemy napotkać niemal na każdym kroku. Najlepiej jednak podziwiać pejzaże, które inspirowały twórców w naturze, popatrzeć na górę Saint Victoire wielokrotnie malowaną Cezanne’a, bądź podczas wieczornego spaceru po Arles zasiąść przy kieliszku rosé w uwiecznionej przez Van Gogh’a kawiarni w Żółtym Domu.

Arles-28Piosenka o moście w Avignon

Avignon rozkwitło pod koniec XIII i w XIV w., kiedy to na wskutek zawiłych losów historii przez kilkadziesiąt lat (1309-1377) było siedzibą papieży. Dwór papieski potrzebował godnej oprawy, w tym okresie Avignon stało się jednym z największych miast w Europie. Powstał monumentalny Pałac Papieski oraz katedra Notre-Dame, wzniesiono potężne mury obronne, zbudowano szereg kościołów i rezydencji dla świeckich i kościelnych dostojników. Pałac i mury stoją do dziś w niezmienionej gotyckiej formie, robiąc ogromne wrażenie na przyjezdnych. Paradoksem jest, że obecnie Avignon bardziej znane jest z dziecięcej piosenki Sur le pont d’Avignon, w Polsce spopularyzowanej przez niezapomniane wykonanie Ewy Demarczyk, do słów Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Piosenka opowiada o ludziach tańczących na moście zbudowanym według legendy przez św. Bénézeta. Most łączący Avignon z Villeneuve został wybudowany w latach 1177-1185. Pierwotnie most miał 22 przęsła, z czego zachowanych jest ledwo cztery, a i Rodan nie jest taki jak kiedyś …

Avignion

Zioła prowansalskie

Atrakcją nie tylko Prowansji, ale i całej Francji są cotygodniowe targi lokalnych produktów spożywczych. Zwykle w sobotę od samego rana na placach targowych pojawiają się świeże produkty: sery, oliwki, oliwy, ryby, pieczywo, owoce i warzywa, inne lokalne specjały. Warto przeznaczyć jeden z poranków właśnie na odwiedzenie targ, aby potem pałaszować zakupione produkty gdzieś pomiędzy polami. Nie zapomnijcie o ziołach prowansalskich, mieszance w skład której wchodzą rozmaryn, bazylia, tymianek, szałwia lekarska, mięta pieprzowa, cząber ogrodowy, lebiodka i majeranek.

Wyzwanie nie tylko dla zawodowców

Ukoronowaniem wędrówki może być wyjazd na szczyt Mont Ventoux, z legendarnym 21-kilometrowym podjazdem znanym z Tour de France. Ciężki podjazd w skwarze i wietrze przyciąga nie tylko zawodowców, w sezonie codziennie można spotkać setki kolarzy amatorów zmagających się z górą. Ze szczytu przy dobrej pogodzie i widoczności można zobaczyć stąd jednocześnie Morze Śródziemne oraz najwyższe szczyty Alp i Pirenejów.

Alzacja-43

Nie sposób w krótkim tekście opisać całości tego zróżnicowanego, naznaczonego historią i bogatego w tradycje regionu. Zachęcam do odbycia wędrówki po Prowansji, nawet jeżeli ktoś nie ma możliwości urzeczywistnienia wyjazdu może to być podróż wirtualna lub odbyta w wyobraźni.

Polecane lektury:

– Adam Wodnicki ” Notatki z Prowansji” Wydawnictwo Austeria 2011

– Agnieszka Kumor “Nie tylko Paryż”, PIW 2008

 

Tekst ukazał się wcześniej w magazynie Czas Wina nr 62

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s